Quranic and Hadith Researches of Modares

Quranic and Hadith Researches of Modares

Semantic Network Analysis of the Names and Descriptions of the Day of Resurrection in Surah Ghāfir: A Study Based on Samīn al-Ḥalabī’s ‘Umdat al-Ḥuffāẓ

Document Type : مقالات علمی پژوهشی

Authors
Somayeh Salmanian 1
Mohamad Javad Rahmatian 2
1 Assistant Professor, Department of Theology, bu -Ali Sina University
2 Ph.D. student in Quranic and Hadith Sciences at Bu-Ali Sina University
10.48311/QHTS/qhts.2026.120118.82938
Abstract
The Holy Qur’an employs a variety of names and descriptions to portray the different dimensions of the Day of Resurrection, each of which represents a facet of the reality of this momentous event. Surah Ghāfir, as one of the Meccan sūrahs, contains a range of such names and descriptions, thus providing a suitable basis for semantic analysis. The present study aims to analyze the semantic dimensions of the names and descriptions of the Day of Resurrection in Surah Ghāfir, with a focus on ‘Umdat al-Ḥuffāẓ fī Tafsīr Ashraf al-Alfāẓ by Samīn al-Ḥalabī (d. 756 AH). It seeks to elucidate the layers of meaning embedded in these expressions and to examine his lexicographical-exegetical approach to understanding them. The significance of the study lies in clarifying the semantic network of the names and descriptions of the Day of Resurrection in a Meccan sūrah, as well as in highlighting the semantic approach of an important work within the lexicographical-exegetical tradition, which may contribute to Qur’anic semantic studies. The study employs a descriptive-analytical approach, with data collected from library sources and analyzed through exegetical and lexical works. The findings indicate that, from Samīn al-Ḥalabī’s perspective, the names and descriptions of the Day of Resurrection in Surah Ghāfir form a coherent semantic network organized around such axes as the imminence and certainty of its occurrence, gathering and confrontation, absolute justice and the manifestation of truth, clarity and disclosure, futile escape, universal testimony and witnessing, and the futility of excuses. Furthermore, his approach is characterized by integrating lexical and exegetical opinions, attention to lexical roots and word derivation, and analysis of the rhetorical and educational dimensions of Qur’anic expressions. Ultimately, these names and descriptions do not constitute a disparate collection but rather form a coherent semantic system in which the concept of the Day of Resurrection serves as the central semantic nucleus of the network.
Keywords
Semantics
Names and Descriptions of the Day of Resurrection
Surah Ghāfir
Samīn al-Ḥalabī
&lsquo
Umdat al-Ḥuffāẓ
Subjects
-قرآن‌کریم
- ابن‌عاشور، محمدطاهر،  التحریر و التنویر من التفسیر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، (1420ق).
- ابن عطیة، عبد الحق، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، بیروت، دار الکتب العلمیة، (1422ق).
- أبوحیان، محمد بن یوسف، البحر المحیط فی التفسیر، بیروت، دار الفکر، (1420ق).
- أزهرى، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، بیروت، دار احیاء التراث العربی، (1421ق).
- بروجردی، مصطفی، تفسیر شمس، قم، موسسه بوستان کتاب، (1397ش).
- جبل، محمد حسن، المعجم الاشتقاقی المؤصل لألفاظ القرآن الکریم، القاهرة، مکتبة الآداب، (2010م).
- جوهرى، اسماعیل بن حماد، الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت، دار العلم للملایین، (1376ق).
- راغب اصفهانی، مفردات ألفاظ القرآن الکریم، تحقیق صفوان عدنان داوودی. قم المقدسة، منشورات طلیعة النور، (1426ق).
- رضایی­اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، (1387ش).
- زبیدى، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دار الفکر، (1414ق).
- زحیلی، وهبة، التفسیر الوسیط، بیروت، دار الفکر المعاصر، (1436ق).
- زمخشرى، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، بیروت، دار الکتاب العربی، (1407ق).
- سمین حلبی، أحمد بن یوسف، عمدة الحفاظ فی تفسیر أشرف الألفاظ، تحقیق: محمد باسل عیون السود، بیروت، دار الکتب العلمیة، (1417ق).
- -------------------، الدر المصون فی علوم الکتاب المکنون، بیروت، دار الکتب العلمیة، (1414ق).
- صفوی، کورش، آشنایی با زبان­شناسی در مطالعات ادب فارسی، تهران، انتشارات علمی، (1400ش).
- طباطبائی، محمد حسن، المیزان، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، (1352ش).
- طنطاوی، محمد سید، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، القاهرة، نهضة مصر، (1997ق).
- قائمی‌نیا، علیرضا، معناشناسی 2، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، (1399ش).
- قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، (1364ش).
- ماوردى، على بن محمد، النکت و العیون تفسیر الماوردى، بیروت، دار الکتب العلمیة، (بی­تا).
- مراغی، احمد مصطفی، تفسیر المراغی. بیروت، دار الفکر، (بی­تا).
- مکارم شیرازی، ناصر، ‌تفسیر نمونه، چاپ 32، تهران، دار الکتب الإسلامیة، (1374ش).
Quranic and Hadith Researches of Modares
Volume 12, Issue 22
September 2026
Pages 171-200