Quranic and Hadith Researches of Modares

Quranic and Hadith Researches of Modares

The Evaluation of the Translation of Iltifat from 2nd to 3rd Person and Vice Versa in Contemporary Persian Translations of the Holy Qur’an

Document Type : مقالات علمی پژوهشی

Authors
1 عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس
2 Master of Science Graduated from Tarbiat Modares University in the field of Quranic and Hadith Sciences
10.48311/QHTS/qhts.2026.84836.0
Abstract
Rhetorical shift (Iltifat) refers to the transition from one grammatical mode to another within a text. Understanding this device enables a deeper appreciation of the Qur’an’s rhetorical miracles and a more accurate interpretation of its verses. Although there are differences regarding the classification of various types of Iltifat between early and contemporary rhetoricians, in order for the readers of the Qur’an translations to benefit from this literary device, the translator must convey the translatable types of Iltifat into the target language. Using a descriptive-analytical approach, the present study aims to analyze two types of Iltifat (changing the context of speech from the 2nd to 3rd person and vice versa) in the Holy Qur’an. Then, drawing upon the views of commentators on the selected samples, it evaluates contemporary Persian translations, including those by Elahi Ghomshei, Mo’ezzi, Mesbahzadeh, Ayati, Kavianpoor, Fooladvand, Makarem, Meshkini, Rezaei, and Safavi. The results indicate that the literal translation approach to Iltifat, despite being the most common method, usually fails to convey its rhetorical objectives due to the creation of ambiguity. On the other hand, the “faithful approach,” which conveys the rhetorical meaning and objective to the reader by adding clarifying elements, was identified as the most effective method. In this regard, the translation by Elahi Ghomshei was evaluated as the best in translating Iltifat from the 2nd to 3rd person, while the translations by Elahi Ghomshei and Safavi were considered the best in translating Iltifat from the 3rd to 2nd person.
Keywords

Subjects


*قرآن کریم
1- آل غازی، عبد القادر، بیان المعانی؛ ط1، دمشق: مطبعه الترقی، (1382ق).
2- آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی؛ به تحقیق علی عبدالباری عطیه، ط1، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، (1415ق).
3- آیتی، عبدالمحمد، ترجمه قرآن کریم؛ چ4، تهران: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، انتشارات سروش، (1374ش).
4- ابن ابی الاصبع، عبدالعظیم بن عبدالواحد، تحریر التحبیر فی صناعة الشعر و النثر و بیان إعجاز القرآن؛ به تحقیق حنفی محمد شرف، جمهوریة العربیة المتحده: المجلس الأعلی للشئون الاسلامیة- لجنة إحیاء التراث الإسلامی، (بی‌تا).
5- ابن جوهری المصری، طنطاوی، الجواهر فی تفسیر القرآن؛ ط 1، بیروت: دار الکتب العلمیه، (1425ق).
6- ابن عاشور، محمد طاهر، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور؛ ط1، بیروت: موسسه التاریخ العربی، (1420ق).
7- ابن معتز، عبدالله، البدیع فی البدیع؛ ط1، بیروت: دارالجیل، (1410ق).
8- ابن منظور، محمد بن کرم، لسان العرب؛ ط3، بیروت: دار صادر، (1414ق).
9- ابن منقذ، أسامة، البدیع فی نقد الشعر؛ به تحقیق أحمد أحمد بدوی و حامد عبد المجید، به ارجاع إبراهیم مصطفی، الجمهوریة العربیة المتحدة: وزارة الثقافة، (1380ق).
10- ابوحیان، محمدبن یوسف، البحر المحیط فی التفسیر؛ ط1، به تحقیق صدقی محمد جمیل، بیروت: دارالفکر، (1420ق).
11- ابوالسعود، محمد بن محمد، تفسیر ابی السعود (ارشاد العقل السلیم الی مزایا القرآن الکریم)؛ ط1، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، (1983م).
12- الهی قمشه‌ای، مهدی، ترجمه قرآن کریم؛ چ2، قم: انتشارات فاطمۀ الزهراء، (1380ش).
13- بیضاوی، عبدالله بن عمر، انوار التنزیل و اسرار التأویل (تفسیر البیضاوی)؛ ط1، بیروت: دار إحیاء تراث العربی، (1418ق).
14- پانی‌پتی، ثناء الله، التفسیر المظهری؛ ط1، کویته: مکتبه رشدیه، (1412ق).
15- تفتازانی، مسعود بن عمر، مختصر المعانی؛ ط3، قم: دارالفکر، (1376ش).
16- ثعالبی، عبدالملک بن محمد، فقه اللغة و سر العربیة؛ به تحقیق عبد الرازق المهدی، ط1، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، (1422ق).
17- جواهری، سید محمد حسن، روش‌شناسی ترجمه قرآن کریم، چ6، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، (1398ش).
18- حقی برسوی، اسماعیل بن مصطفی،  تفسیر روح البیان؛ ط1، بیروت: دار الفکر، (بی‌تا).
19- دره، محمدعلی طه، تفسیر القرآن الکریم و اعرابه و بیانه؛ ط1، بیروت: دار ابن کثیر، (1430ق).
20- درویش، محی الدین، اعراب القرآن الکریم و بیانه؛ ط4، حمص: الارشاد، (1415ق).
21- رضایی اصفهانی، محمد علی، ترجمه قرآن کریم؛ چ1، قم: مؤسسه تحقیقاتی فرهنگی دار الذکر، (1383ش).
22- زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن؛ به تحقیق جمال حمدی ذهبی، ابراهیم عبدالله کردی، یوسف عبدالرحمن مرعشلی، ط1، بیروت: دار المعرفه، (1410ق).
23- زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏؛ به تصحیح مصطفی حسین احمد، ط3، بیروت: دارالکتب العربی، (1407ق).
24- سیواسی، احمد بن محمود، عیون التفاسیر؛ به تحقیق بهاءالدین دارتما، ط1، بیروت: دار صادر، (1427ق).
25- سیوطی، عبد الرحمن بن ابی بکر، الإتقان فی علوم القرآن؛ به تحقیق فواز احمد زمرلی، ط2، بیروت: دار الکتب العربی، (1421ق).
26- شوکانی، محمد، فتح القدیر؛ ط1، دمشق: دار ابن کثیر، (1414ق).
27- شیخ بهایی، محمد بن حسین، العروة الوثقی فی تفسیر سورة الحمد و الرحلة؛ به تصحیح اسعد طیب، ط3، قم: بوستان کتاب، (1430ق).
28- صابونی، محمد علی، صفوة التفاسیر؛ ط1، بیروت: دارالفکر، (1421ق).
29- صافی، محمود، الجدول فی اعراب القرآن و صرفه و بیانه مع فواید نحویة هامة؛ ط4، دمشق: دارالرشید، (1418ق).
30- صدیق حسن خان، محمد صدیق، فتح البیان فی مقاصد القرآن؛ ط1، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، (1420ق).
31- صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس المیزان؛ چ1، قم: دفتر نشر معارف، (1388ش).
32- ضیاءالدین ابن اثیر، نصر الله بن محمد، المثل السائر فی ادب الکاتب و الشاعر؛ به تحقیق أحمد الحوفی، بدوی طبانة، قاهره: دار نهضة مصر للطباعة و النشر و التوزیع، الفجالة، (بی‌تا).
33- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن؛ ط 2، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، (1390ق).
34- طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر جوامع الجامع؛ به تصحیح ابوالقاسم گرجی، ط1، قم: حوزه علمیه قم، مرکز مدیریت، (1412ق).
35- طبل، حسن، اسلوب الإلتفات فی البلاغة القرآنیة؛ قاهره: دار الفکر العربی، (1418ق).
36- طریحى، فخر الدین بن محمد، مجمع البحرین؛ به تحقیق حسینى اشکورى احمد، ط3، تهران: مرتضوی، (1375ش).
37- طنطاوی، محمد سید، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم؛ ط1، قاهره: نهضه مصر، (1997م).
38- عسکری، حسن بن عبدالله، الصناعتین، الکتابة و الشعر؛ به تحقیق علی محمد بجاوی و محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: مکتبة العصریة، (بی‌تا).
39- علوی، یحیی بن حمزة، الطراز لأسرار البلاغة و علوم حقائق الإعجاز؛ ط1، بیروت: المکتبة العنصریة، (1423ق).
40- فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)؛ ط3، بیروت: دار احیاء التراث العربی، (1420ق).
41- -----------------، نهایة الایجاز فی درایة الاعجاز؛ ط1، بیروت: دار صادر، (1424ق).
42- فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین؛ ط2، قم: نشر هجرت، (1409ق).
43- فولادوند، محمدمهدی، ترجمه قرآن کریم؛ به تحقیق هیئت علمی دار القرآن الکریم، چ3، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی، (1418ق).
44- فیروز آبادى، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط؛ ط1، بیروت: دارالکتب العلمیة، (1415ق).
45- قاسمی، جمال‌الدین، تفسیر القاسمی المسمی محاسن التأویل؛ ط1، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، (1418ق).
46- قزوینی، جلال الدین، الإیضاح فی علوم البلاغة؛ به تحقیق محمد عبد المنعم خفاجی، ط3، بیروت: دار الجیل، (بی‌تا).
47- کاشانی، فتح الله بن شکر الله، زبدة التفاسیر؛ به تحقیق بنیاد معارف اسلامی، ط1، قم: موسسه المعارف الاسلامیه، (1423ق).
48- کاویانپور، احمد، ترجمه قرآن کریم، چ3، تهران: اقبال، (1372ش).
49- مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس؛ به تحقیق علی شیری، ط1، بیروت: دار الفکر، (1414ق).
50- مشکینی، علی، ترجمه قرآن کریم؛ چ2، قم: نشر الهادی، (1381ش).
51- مصباح‌زاده، عباس، ترجمه قرآن کریم؛ چ1، تهران: بدرقه جاویدان، (1380ش).
52- معزی، محمدکاظم، ترجمه قرآن کریم؛ چ1، قم: اسوه، (1372ش).
53- مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن کریم؛ چ2، قم: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی، (1373ش).